“Ook de waterinstallatie zou bij de verkoop van een woning moeten gekeurd worden”
Aquaflanders en Buildwise lanceren tools om binneninstallaties voor kraanwater veiliger te maken
Het kraanwater in Vlaanderen behoort tot de best gecontroleerde voedingsmiddelen en haalt zeer hoge kwaliteitscijfers. Toch stopt de verantwoordelijkheid voor veilig water niet aan de watermeter. Zodra het water een woning of gebouw binnenkomt, bepaalt de sanitaire installatie mee of die kwaliteit behouden blijft tot aan elk tappunt. Met een nieuwe Technische Voorlichting van Buildwise en een digitale inventaris van AquaFlanders krijgen sanitaire installateurs, ontwerpers en eigenaars nu een extra houvast om risico’s in binneninstallaties beter te voorkomen, op te sporen en correct te documenteren.
De Vlaamse waterbedrijven leveren kraanwater van hoge kwaliteit tot aan de meter. Volgens de controles van de Vlaamse Milieumaatschappij voldeed 99,57 procent van de waterstalen aan de kraan aan de wettelijke normen. Dat cijfer bevestigt de robuustheid van het drinkwaternet, maar het zegt tegelijk niet alles over wat er achter de meter gebeurt.
In woningen en gebouwen wordt het water nog langs leidingen, toestellen, kranen, beveiligingen en eventuele bijkomende waterbronnen geleid. Net daar kunnen ontwerp- of uitvoeringsfouten een impact hebben op de kwaliteit van het water dat uiteindelijk uit de kraan komt.
Drinkwaterkwaliteit is verantwoordelijkheid van velen
De binneninstallatie is vandaag meer dan een technisch leidingnet dat comfort moet leveren. Ze is ook een schakel in de bescherming van de volksgezondheid. Fouten in materiaalkeuze, leidingtracé, beveiliging of aansluiting kunnen ervoor zorgen dat goed water alsnog wordt aangetast.
AquaFlanders en Buildwise leggen daarom de nadruk op kennis, goede praktijk en correcte voorbereiding van de keuring. De kwaliteit van kraanwater wordt immers niet alleen bepaald door het waterbedrijf, maar ook door iedereen die betrokken is bij ontwerp, aanleg, onderhoud en controle van de installatie.
“We denken vaak dat kraanwater automatisch veilig is, maar binnenshuis kan er nog heel wat mislopen”, aldus Bart Bleys, expert sanitaire installaties bij Buildwise. “Goede keuzes bij het ontwerp en de installatie maken echt het verschil. Voor de sector betekent dat dat de installateur nog nadrukkelijker een adviserende en kwaliteitsbewakende rol krijgt. Een correcte uitvoering is niet alleen nodig om een installatie op te leveren, maar ook om risico’s voor bewoners en gebruikers structureel te beperken.”
Klassieke fouten
De risico’s in binneninstallaties zijn op zich niet nieuw, maar ze blijven actueel. AquaFlanders en Buildwise wijzen onder meer op lood, wanverbindingen, verkeerd gebruik van alternatieve waterbronnen en legionellagroei. “Elk van die risico’s vraagt een andere aanpak, maar ze hebben één gemeenschappelijke oorzaak: de installatie moet vanaf het ontwerp doordacht worden opgebouwd”, zegt Bart Bleys.
“Lood blijft een belangrijk aandachtspunt wanneer oude materialen aanwezig zijn of wanneer onvoldoende duidelijk is welke leidingen in een gebouw gebruikt werden. Zeker bij renovaties kunnen installateurs geconfronteerd worden met bestaande situaties die niet altijd volledig zichtbaar zijn. Een grondige beoordeling van de bestaande installatie en een correcte materiaalkeuze zijn dan essentieel."
"Wanverbindingen vormen een tweede groot risico. Wanneer kraanwater en regenwater, putwater of andere alternatieve waterbronnen met elkaar in contact kunnen komen, kan drinkwater verontreinigd raken. Dat risico wordt groter naarmate woningen complexere watersystemen krijgen. Ook terugstroming blijft een aandachtspunt. Zonder de juiste terugstroombeveiligingen kan verontreinigd water uit een toestel of circuit terug in de drinkwaterinstallatie terechtkomen. De aanwezigheid en juiste plaatsing van die beveiligingen is dan ook een belangrijk onderdeel van de keuring.”
Legionellarisico
Een van de meest belangrijke gezondheidsrisico’s in sanitaire installaties is legionellagroei. Die kan ontstaan door stilstaand water, onaangepaste temperaturen of een gebrekkige scheiding tussen koude en warme leidingen. Vooral in grotere gebouwen, collectieve woongebouwen, woonzorgcentra, ziekenhuizen, crèches en scholen kan dit een belangrijk aandachtspunt zijn.
De nieuwe Technische Voorlichting van Buildwise richt zich in de eerste plaats op individuele en collectieve woongebouwen, maar is ook relevant voor gebouwen waarvan het gebruik vergelijkbaar is met dat van woningen. In het document vinden de installateurs onder meer informatie over de temperaturen van koud en warm water die moeten worden aangehouden om bacteriegroei, waaronder legionella, te beperken. Het gaat ook in op de vraag waarom stagnerend water moet worden vermeden en waar men op moet letten bij waterbehandeling. Daarmee verschuift de aandacht van louter herstellen naar preventief ontwerpen.
Technische Voorlichting geldt als code van goede praktijk
De Technische Voorlichting over installaties voor de verdeling van drinkwater in gebouwen van Buildwise wordt beschouwd als een code van goede praktijk, die weliswaar niet dezelfde status heeft als een wet of een officiële norm. “Ze is gericht op iedereen die dergelijke installaties ontwerpt, van sanitaire installateurs tot studiebureaus”, duidt Bart Bleys. “Het document kwam tot stand met ondersteuning van een werkgroep waarin verschillende relevante actoren uit de sector vertegenwoordigd waren, waaronder installateurs, ontwerpbureaus, fabrikanten, groothandelaars en AquaFlanders.”
Voor installateurs is vooral de praktische insteek belangrijk. Het document bundelt niet alleen algemene eisen, maar geeft ook richting bij concrete ontwerp- en uitvoeringsvragen. Welke materialen mogen in contact komen met drinkwater? Wanneer en waar zijn terugstroombeveiligingen nodig? Hoe wordt koud water beschermd tegen ongewenste opwarming? Hoe wordt vorstgevaar beperkt? Wat met geluidshinder, uitzetting, proeven voor oplevering en onderhoud? Allemaal vragen die in de praktijk vaak terugkomen.
De Technische Voorlichting bouwt voort op belangrijke referentiedocumenten in België en Vlaanderen, waaronder het Vlaams Drinkwaterbesluit, de Best Beschikbare Technieken om legionellaontwikkeling in sanitaire installaties tegen te gaan en het Belgaqua Repertorium. Daardoor staat de informatie niet op zichzelf, maar wordt die ingebed in de bestaande technische en regelgevende context.
Aquaflanders wil verplichte keuring bij verkoop
In Vlaanderen moet elke nieuwe of ingrijpend gewijzigde waterinstallatie verplicht gekeurd worden. Volgens Carl Heyrman, algemeen directeur van AquaFlanders, controleren erkende keurders daarbij onder meer of de juiste terugstroombeveiligingen aanwezig zijn en of circuits voor kraanwater en regenwater strikt van elkaar gescheiden zijn. Die keuring is het sluitstuk van een veilige installatie, maar ze is niet bedoeld als volledige beoordeling van elk ontwerpdetail.
“Dat onderscheid is belangrijk voor de sector”, beweert Heyrman. “De keuring focust op aansluitingsconformiteit en gebruiksconformiteit. Ontwerpkeuzes en gebruikte materialen maken geen deel uit van die beoordeling. Een installatie kan dus op bepaalde punten door de keuring komen, terwijl er toch ontwerpkeuzes zijn die op langere termijn minder ideaal zijn voor comfort, onderhoud of waterkwaliteit. De verantwoordelijkheid voor een doordacht ontwerp blijft daarom bij ontwerpers, installateurs en opdrachtgevers liggen.”
AquaFlanders wijst erop dat gemiddeld 3 à 4 procent van de gekeurde waterinstallaties niet conform is en dus risico’s inhoudt. “Dat percentage lijkt beperkt, maar in absolute aantallen gaat het om heel wat installaties”, waarschuwt Heyrman. “Elke niet-conforme installatie kan gevolgen hebben voor gebruikers of, bij terugstroom, zelfs voor het drinkwaternet. De verplichte keuring is dus geen administratieve formaliteit, maar een noodzakelijke veiligheidscontrole. Met AquaFlanders ijveren we dan ook voor een verplichte keuring bij verkoop, naar analogie met de elektrische keuring. Zo zouden risico’s in bestaande installaties verder kunnen worden verminderd. Voor installateurs kan dit op termijn extra opdrachten en adviesmomenten opleveren, maar vooral ook een kans om bestaande installaties structureel veiliger te maken.”
Digitale inventaris moet de keuring beter voorbereiden
Voor de verplichte keuring moet de eigenaar een inventaris opmaken van alle toestellen in de waterinstallatie, samen met de nodige bewijsstukken. In de praktijk is dat niet altijd eenvoudig. Zeker bij grotere woningen, appartementsgebouwen of installaties met regenwatergebruik kan het overzicht snel verloren gaan. AquaFlanders lanceert daarom een digitale inventaris voor de keuring van de waterinstallatie en privéwaterafvoer.
“Die digitale inventaris moet eigenaars helpen om de vereiste informatie overzichtelijk te verzamelen”, aldus Carl Heyrman. “Voor keurders kan dat leiden tot een vlottere voorbereiding en minder onduidelijkheid op het moment van de controle. Voor installateurs is het instrument ook relevant. Zij kunnen klanten begeleiden bij het correct documenteren van de installatie en ervoor zorgen dat toestellen, circuits en beveiligingen duidelijk worden opgenomen. Een installatie die goed is uitgevoerd maar slecht gedocumenteerd, kan bij keuring of later onderhoud alsnog vragen oproepen. Omgekeerd helpt een duidelijke inventaris om fouten sneller op te sporen en discussies te vermijden.”
Wat dit concreet betekent voor de installateur?
Voor sanitaire installateurs ligt de kernboodschap in de voorbereiding. “Wie drinkwaterinstallaties ontwerpt of uitvoert, doet er goed aan om vanaf het begin rekening te houden met materiaalkeuze, scheiding van circuits, beveiliging tegen terugstroom, temperatuurbeheer, stagnatie, onderhoud en documentatie. Die aandachtspunten zijn geen aparte checklist achteraf, maar moeten geïntegreerd worden in het ontwerp en de uitvoering”, duidt Carl Heyrman.
“De nieuwe Technische Voorlichting van Buildwise kan daarbij fungeren als praktische leidraad”, vult Bart Bleys aan. “Ze biedt een gemeenschappelijke taal voor installateurs, studiebureaus, fabrikanten en keurders. Dat is belangrijk in een sector waar veel kennis aanwezig is, maar waar de interpretatie van goede praktijk soms kan verschillen. Door die kennis te bundelen, krijgen professionals een sterker referentiepunt.”
Veilig kraanwater is dus geen verantwoordelijkheid van één actor. Het begint bij de bron en het openbare net, maar het eindigt pas aan de kraan van de gebruiker. Voor sanitaire installateurs ligt daar een belangrijke professionele uitdaging én een kans.