Wachtbuis voor buitenbekabeling: zo pak je het correct aan
Wil je elektriciteit voorzien in de tuin of een tuinhuis op afstand aansluiten? Dan is een wachtbuis onmisbaar om kabels veilig ondergronds te beschermen. Maar welke wachtbuis kies je, hoe plaats je die correct en waarmee moet je rekening houden qua afstand en bescherming? We zetten de belangrijkste aandachtspunten op een rij.
Wat is een wachtbuis?
Een wachtbuis is een beschermende buis die ondergronds wordt geplaatst om kabels later eenvoudig en veilig door te voeren. Ze beschermt de bekabeling tegen mechanische schade, vocht, wortelgroei en andere invloeden uit de omgeving. Door vooraf een wachtbuis te voorzien, hoef je bij toekomstige uitbreidingen of vervangingen niet opnieuw te graven. De kabel kan dan eenvoudig door de bestaande buis worden getrokken.
Voor welke kabels gebruik je een wachtbuis?
Een wachtbuis wordt vooral gebruikt voor voedingskabels naar een tuinhuis, garage of voor elektrische buitentoepassingen zoals een buitenstopcontact of tuinverlichting. Ook data- en communicatiekabels kunnen via een wachtbuis ondergronds worden aangelegd.
Bij een ondergrondse installatie met een XVB-kabel is een wachtbuis verplicht. De buis beschermt de kabel tegen vocht en beschadiging en maakt latere vervanging eenvoudiger.
Gebruik je een EXVB-kabel, dan is een wachtbuis niet strikt noodzakelijk omdat deze grondkabel rechtstreeks in de bodem mag worden geplaatst. Toch wordt ook hier vaak een wachtbuis voorzien voor extra bescherming en een grotere toekomstbestendigheid.
EXVB vs. wachtbuis
Waarom zou je nu een XVB-kabel in een wachtbuis ingraven als je ook gewoon met EXVB-kabel kan werken? Voor een ondergrondse voedingslijn naar een tuinhuis is een EXVB-kabel die rechtstreeks in de grond komt de eenvoudigste oplossing.
Wie maximale flexibiliteit wenst voor toekomstige uitbreidingen of vervanging van de kabel, kiest dan weer beter voor een wachtbuis met daarin een XVB-kabel. Vooral onder opritten, terrassen of andere moeilijk bereikbare zones biedt een wachtbuis in dat opzicht een belangrijke meerwaarde. Schort er iets met je EXVB-kabel, dan moet je die immers gaan uitgraven.
Ook voor andere nutsleidingen
Wachtbuizen worden niet alleen gebruikt voor elektrische bekabeling, maar ook voor water-, gas- en andere nutsleidingen. In die toepassingen beschermen ze de leiding tegen beschadiging en maken ze latere vervanging of aanpassingen eenvoudiger. Dergelijke toepassingen komen vooral voor bij nieuwbouwwerken en zijn doorgaans eerder het terrein van professionele installateurs dan van de doorsnee doe-het-zelver.
Welke soorten wachtbuizen zijn er?
Wachtbuizen zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen en diameters.
Geribbelde of glad?
De vaakst voorkomende en meest gekende wachtbuizen zijn de geribbelde kunststofbuizen. Deze zijn flexibel en daardoor eenvoudig te plaatsen in bochten.
Gladde buizen bieden dan weer minder weerstand bij het trekken van kabels. Ze zijn vooral interessant wanneer langere kabeltrajecten moeten worden overbrugd.
Diameter kiezen
Kies steeds een diameter die voldoende ruimte biedt voor de kabel(s). Een te krappe wachtbuis bemoeilijkt het trekken van kabels en laat weinig marge voor toekomstige uitbreidingen. Bovendien neemt de trekkracht sterk toe bij langere trajecten of wanneer het tracé meerdere bochten bevat.
Voor doorsnee toepassingen zijn diameters van 40 mm en 50 mm het meest gangbaar. Een wachtbuis van 40 mm volstaat vaak voor één voedingskabel naar een tuinhuis of enkele verlichtingskringen.
Wie meerdere kabels wil voorzien, bijvoorbeeld een voedingskabel, netwerkkabel en eventuele reservekabel – kiest beter voor 50 mm of groter.
Als vuistregel geldt dat de kabels slechts een deel (40 tot 50%) van de beschikbare ruimte mogen innemen. Zo blijft er voldoende plaats over om de kabels vlot door te trekken en eventueel later nog bijkomende bekabeling toe te voegen én voorkom je oververhitting.
De kleur
Wachtbuizen voor elektriciteitskabels zijn vaak rood. De kleur maakt meteen duidelijk welke nutsvoorziening zich in de buis bevindt en helpt beschadigingen bij latere graafwerken voorkomen. Ook voor andere nutsleidingen worden vaak specifieke kleuren gebruikt. Zo worden blauwe buizen doorgaans geassocieerd met drinkwaterleidingen, terwijl gele buizen vaak voor gasleidingen worden gebruikt.
De kleurcodering is vooral een praktische afspraak die de herkenbaarheid op de werf verhoogt. Belangrijker dan de kleur is dat de gekozen wachtbuis geschikt is voor de beoogde toepassing en correct wordt geplaatst.
Wat met afstand en spanningsverlies?
Bij langere afstanden tussen de woning en een tuinhuis of tuininstallatie moet je rekening houden met spanningsverlies. Hoe langer de kabel en hoe groter het vermogen dat wordt afgenomen, hoe meer spanning onderweg verloren gaat.
Daarom is het belangrijk om vooraf de juiste kabelsectie te bepalen. Voor grotere afstanden volstaat een standaard kabeldoorsnede niet altijd. Doorgaans is een 3G2,5mm² voldoende. Moet je een erg lange afstand overbruggen? Kies dan voor voldoende grote draadsectie: 4, 6 of 10 mm². Laat de kabelsectie berekenen op basis van de afstand, het vermogen en de geplande belasting.
Ga je met zwaar elektrisch materiaal werken in het tuinhuis? Dan kun je overwegen om een 5G-kabel vanuit het huis te laten doortrekken. Daarmee kun je 400V trekken en ben je zeker dat je met elektrische verbruikers die op veel vermogen draaien kunt werken.
Hou ook rekening met eventuele toekomstige uitbreidingen. Een iets grotere kabelsectie of een ruimere wachtbuis kan later veel werk besparen.
Hoe plaats je een wachtbuis?
Traject bepalen
Idealiter bepaal je vooraf de kortste en veiligste route van de hoofdzekeringkast tot aan het tuinhuis. Zorg dat je wachtbuistraject scherpe hoeken, wortels, riool- en waterleidingen of andere nutsvoorzieningen vermijdt. Hoe rechter het traject, hoe eenvoudiger het wordt om kabels door de buis te trekken.
Uitgraven en plaatsen
Een wachtbuis wordt doorgaans in een sleuf geplaatst op voldoende diepte zodat ze beschermd is tegen tuinwerken, vorst en andere belasting. Meestal wordt een diepte van ongeveer 60 cm gehanteerd. Onder opritten of plaatsen waar auto's passeren, wordt doorgaans dieper gewerkt, bijvoorbeeld 80 cm of meer.
Vervolgens kan je de wachtbuis gewoon in de sleuf graven en vervolgens toedekken. Vergewis je ervan dat beide uiteinden bovengronds moeten uitmonden
Kabel doortrekken
Graaf eerst de wachtbuis in en trek vervolgens met de trekdraad in de buis de kabel erdoor. In een rode geribbelde wachtbuis voor elektriciteit is zo'n trekdraad - een dunne nylon- of stalen draad - meestal standaard voorzien. Eventueel kan je de voedingskabel ook al door de buis trekken voor je de buis ingraaft.
Bij een wachtbuis is meestal al standaard een trekdraad voorzien. Die gebruik je om een kabel door de buis te trekken. Bevestig het uiteinde van de kabel stevig aan de trekdraad, bijvoorbeeld met isolatietape, zodat er een zo slank mogelijke verbinding ontstaat die niet achter de buiswand blijft haken. Trek vervolgens de trekdraad langzaam en gelijkmatig aan de andere zijde van de wachtbuis, terwijl een tweede persoon de kabel geleidelijk invoert.
Bij langere trajecten of meerdere bochten kan een geschikt kabelglijmiddel helpen om de wrijving te verminderen en beschadiging van de kabel te voorkomen. Zodra de kabel volledig door de wachtbuis zit, maak je de verbinding met de trekdraad los en controleer je of de kabel nergens beschadigd is geraakt.
Tip
Trek niet alleen de kabel, maar ook een reserve-trekdraad door de buis aan de bestaande trekdraad. Wanneer de kabel door de wachtbuis wordt getrokken, volgt de nieuwe trekdraad automatisch mee. Zo blijft er nadien een trekdraad in de wachtbuis aanwezig die later kan worden gebruikt om bijkomende kabels te plaatsen. Dat kost nauwelijks extra moeite en kan later heel wat werk besparen.
Hoe bescherm je de wachtbuis en bekabeling?
Een wachtbuis biedt bescherming, maar ook de uiteinden verdienen aandacht.
Voorkom insijpeling van water
Zorg ervoor dat de uiteinden van de wachtbuis correct worden afgedicht zodra de kabel is geplaatst. Zo beperk je de kans op waterinsijpeling. Een beetje purschuim aan de uiteinden is hier doeltreffend.
Houd insecten en vuil buiten
Open buisuiteinden vormen niet alleen voor water, maar ook voor insecten, zand en ander vuil een ideale toegang. Sluit ongebruikte wachtbuizen daarom altijd tijdelijk af met een geschikte einddop.
Wat als er toch insecten of vuil in zitten?
Wanneer een wachtbuis langere tijd open heeft gestaan, controleer je best eerst of ze vrij is. Met een trekveer of een doorvoerborstel kan opgehoopt vuil vaak verwijderd worden. Bij ernstige verstoppingen kan het nodig zijn de buis grondig te reinigen vooraleer kabels worden geplaatst.
Zit er al een kabel in de wachtbuis, dan is extra voorzichtigheid geboden. Vermijd het gebruik van scherpe hulpmiddelen die de kabelmantel kunnen beschadigen. Vaak kan los vuil worden verwijderd door de buis door te blazen met perslucht of door voorzichtig een trekveer langs de bestaande kabel te geleiden. Lukt dat niet, dan kan het nodig zijn om de bestaande kabel tijdelijk te verwijderen of in het slechtste geval een nieuwe wachtbuis aan te leggen.
