TIPS BIJ HET SNOEIEN

Snoeien doe je niet zomaar. Plantkennis, timing en techniek spelen een belangrijke rol. En uiteraard heb je ook enige oefening nodig om snoeien echt onder de knie te krijgen. We geven enkele tips mee die je kunnen helpen bij de voorbereiding, uitvoering en nazorg van deze tuinklus.

19 oktober 2021

 

MATERIAAL

Ben je een echte hobbyist, dan ben je beter af met een iets goedkoper, maar toch kwali­teitsvol assortiment. Bij dat gereedschap is de kwaliteit van het mes of het blad van primair belang. Je doet er goed aan voor een sterk merk te kiezen dat producten aanbiedt in verschillende prijsklassen.

Ben je een echte gedreven tuinier die een perfect resultaat wil, dan kun je beter kiezen voor premiumsnoei­gereed­schap. Dat kunnen een gesmede heggenschaar en snoeischaar zijn, of een takkenschaar die dikke takken aankan. Denk ook aan het vermogen van elektrisch materiaal, accuduur, verbruik ...

MEER WETEN
> Hoe je snoeigereedschap kiezen en onderhouden

 

HET BESTE MOMENT

Snoeiwerk heeft eigenlijk meer te maken met plantkennis dan met techniek. Het beste moment om een bepaalde plant bij te knippen, hangt namelijk af van de soort. Ook het weer speelt een heel belangrijke rol. Als het voorjaar bijvoorbeeld laat begint, dan kunnen planten ook later bloeien, waardoor de snoeitijd wat opschuift. 

Er zijn evenwel piekmomenten. De drukste snoeiperiodes zijn maart/april (als het niet meer vriest), juli/augustus en september/oktober. Je kan een snoeikalender raadplegen om preciezere periodes op te zoeken.
Tot slot hangt alles ook af van welk type snoeiwerk je wil doen. Verjongingssnoei, onderhoudssnoei ... Je goed voorbereiden en vooraf nadenken over het eigenlijke resultaat dat je wil bekomen in je tuin, is dus cruciaal.

MEER WETEN
> Waarom en wanneer snoeien?

 

Snoeiplan

Zie je door de bomen het bos niet meer? Dan is het handig om voor jezelf een geheugensteuntje te creëren. Met een snoeiplan houd je op een overzichtelijke manier bij welke plant waar groeit in je tuin, wat de soortspecifieke snoeivereisten zijn, wanneer je die plant snoeit en op welke manier.  Maak eerst een eenvoudig plattegrondje van je tuin. Duid daar alle bomen, struiken, bloemplanten en heggen aan.

Voorzie naast elke plant ruimte om de volgende eigenschappen te noteren:

• Naam en soort
• Bloeiperiode
• Snoeiperiode (vergeet de verschillende types niet: vormsnoei, onderhoudssnoei, voorjaarssnoei ...)
• Snoeitips voor die plant

Op die manier heb je alle informatie over het groen in je tuin snel bij de hand. Bovendien kan je zo in een handomdraai je eigen snoeikalender samenstellen. 

TIP
De nodige informatie over de planten in je tuin kan je vinden op het infokaartje dat erbij zit als je de plant koopt, via een tuingids, met een app om planten mee te herkennen of via een tuinman. 

 

SnoeitechniekEN

ALGEMENE TIPS

##video:ZDBbe1709U26_nl;center;p100##

Kies een bewolkte dag uit om te snoeien, te veel zon zou jonge scheuten wel eens kunnen verbranden.

Hoewel plantkennis bij het snoeien primeert op de techniek, zijn er uiteraard een aantal algemene zaken waar je op kan letten als je aan het snoeien bent:

• Zorg voor een nette snoeiwonde. Gekartelde of ingescheurde snedes kunnen ervoor zorgen dat de plant ziek wordt of dat een bepaalde tak of stengel niet meer aangroeit. Heb je toch een fout gemaakt? Zet de randen van de snede dan mooi glad zodat de genezing van de plant vlotter verloopt. 
• Stengels en bladeren zorgen ervoor dat je plant voedsel kan opnemen. Bladeren garanderen fotosynthese en stengels vervoeren voedsel doorheen de plant. Het spreekt voor zich dat dit hele systeem helemaal ontregeld kan worden als je te veel bladeren of stengels wegknipt. De plant kan hiervan in shock gaan en áls ze het al overleeft, duurt het herstel vaak lang.

• Door afgeschuinde snedes te maken, blijft er geen water op de snoeiwonde staan (bijvoorbeeld na een regenbui). Dit is beter voor de plant want stilstaand water - hoe weinig dat ook mag zijn -  is een broeihaard voor bacteriën en schimmels.
• Laat nooit meer dan 1 cm boven de knoop achter. Deze uitsteeksels kunnen namelijk afsterven en zijn dan een open deur om ziektes door te laten naar de rest van de plant. Snijd ook niet te dicht boven een knoop, want dan kun je die beschadigen of hij kan indrogen!
• Zorg dat je op tijd overschakelt naar groter materiaal. Als je een te dikke tak toch met je snoeischaar wil aanpakken, zorg je voor rafelige snedes of ingescheurde wondes én je maakt er je gereedschap bot mee. Een tak of stengel moet eigenlijk netjes in de bek van de tang vallen, dan weet je zeker dat je probleemloos kan knippen.
• Gebruik een snoeischaar met aambeeld om dood hout te verwijderen. het blad wordt met hoge kracht tegen het hout gedrukt om door het houterige weefsel te geraken. Het aambeeld ondersteunt dan de tak en verdeelt de druk om schade te voorkomen.

TIP 
Alles wat een diameter heeft van een potlood ga je te lijf met een gewone snoeischaar. Heb je dikkere diameters, dan gebruik je een takkenschaar. Als de tak te dik is voor de takkenschaar, schakel dan over naar een takkenzaag.

 

DOOD HOUT VERWIJDEREN: DE BREEKTEST

Snoeien is vaak dood hout verwijderen. Dood hout is immers een invalsbasis voor allerlei ziekten, hoe meer dood hout je eruit haalt, hoe kleiner de kans dat struiken, hagen en bomen ziek worden. Maar hoe zie je nu welk hout dood is? Wel, dan moet je gewoon de breektest doen: neem het uiteinde van een tak waarvan je vermoedt dat die dood is en breek die. Merk je dat je vlot een droge breuk kan maken? Dan is het hout dood.

 

Veiligheid

Je mag de beste snoeier ter wereld zijn, ongelukken zijn snel gebeurd en daarom neem je dus best enkele veiligheidsmaatregelen in acht tijdens je tuinklus. Zeker als je met motorisch aangedreven gereedschap werkt.

Met een veiligheidsbril voorkom je dat splinters en takjes in je ogen terecht zouden komen. Handschoenen zorgen voor een betere grip én garanderen dat je je niet kan prikken aan doornen of puntige takken. Ze bieden bovendien enige bescherming tegen de occasionele snee in de vinger als je blijft haperen aan je snoeischaar.

Bij elektrische tools moet je je aandacht er goed bijhouden. Zorg dat je het snoer achter je houdt zodat je het niet per ongeluk doorzaagt én snoei niet wanneer het regent of erg nat ligt. Ga je de tuin te lijf met een kettingzaag? Denk dan ook aan je oren en draag gehoorbescherming.

 

specifieke situaties

TIPS VOOR STRUIKEN EN HAGEN

Los van specifieke soortvereisten, kan je volgende regels in acht nemen wanneer je struiken en hagen wenst aan te pakken:

• Hoe vaker je een groenscherm snoeit, hoe meer vertakkingen en hoe dichter de plant. Je hebt dus meer privacy. De meeste struiken en hagen vereisen echter slechts één of twee snoeibeurten per jaar.
• Scheer struiken en hagen steeds in de groei­richting (van onderen naar boven), omdat je anders dunne takken naar buiten duwt, waardoor er kale plekken of gaten ontstaan.
• Knip eerst de zijkanten en top dan de bovenkant indien nodig. Zo heb je beter zicht op je werk.
• Voor een gezonde haag scheer je de zijkant niet loodrecht, maar wat smaller naar boven toe. Op die manier krijgt ook de onderkant van de haag voldoende licht.

 

 

TIPS VOOR BLOEMEN

Bloeiende planten houden we omdat we de bloemen mooi vinden. De plant mag zijn energie dus gebruiken om de bloemen tot bloei te laten komen. Ook het versterken van de plant- en de wortelstructuur biedt enkel voordelen. Zaadvorming is daarbij nutteloos, dus vermijd je het best dat de plant energie verspilt aan zaadvorming. Knip uitgebloeide bloemen en zich ontwikkelende zaad­dozen zo snel mogelijk weg. Als de weersomstandigheden voldoende goed zijn, forceert de plant nog een volgende bloei en heb je dus nog meer tijd om van de bloemenpracht te genieten.
Ook bestuivers zullen heel gelukkig zijn met een extra voedselbuffet!

 

ROZEN

STRUIKROZEN

Onder struikrozen verstaan we grootbloemige rozen, heesterrozen, trosrozen en miniatuur­rozen. Snoei de takken gerust terug tot een lengte van 5 tot 10 cm, veel korter dan vaak wordt gedacht. Takken die naar het centrum toe groeien, mag je terugsnoeien tot een lengte van 1 cm. Dat doe je om ervoor te zorgen dat het hart open blijft. De hogere heesterrozen snoei je op kniehoogte ongeveer, dus tot 50 cm boven de grond.

STAMROZEN

Om stamrozen te kunnen snoeien, moet je een 'buitenoog' kunnen herkennen. Dat is een nog niet uitgelopen bladknop (niet meer dan een streepje) die naar buiten wijst. Snoei de takken van een stamroos terug tot een hoogte van ongeveer 10 cm boven de stam, 1 cm boven zo'n 'buitenoog'. Zo gaat de tak naar buiten groeien. Hou het centrum van een stamroos open, zo kunnen er lucht en licht bij. Knip takken die in het hart zitten en bovendien naar binnen groeien. Je houdt een stam met een ronde vorm met ongeveer even lange takjes over.

KLIMROZEN

Een nieuwe klimroos hoef je de eerste 2 à 3 jaar nog niet te snoeien, pas dan ont­wikkelen zich de hoofdtakken. Snoei van de zijtakjes op de hoofdtakken elk jaar een lengte van één tot twee centimeter. De hoofdtakken laat je zitten. Als een zijtak verouderd is, en dus een grijze kleur heeft, is het goed om de hoofdtak met een takken­schaar helemaal onderin af te knippen.

 

TIPS VOOR BOMEN

Waarom snoeien?

• Een fruitboom wordt vooral gesnoeid om mooiere vruchten te krijgen of om de vruchtdracht beter te verdelen. (Ieder jaar ongeveer gelijke hoeveelheid vruchten krijgen i.p.v. een jaar veel en een jaar weinig vruchten).
• Je snoeit je fruitbomen ookom dood hout te verwijderen of takken weghalen die andere takken dreigen te kruisen of er tegenaan schuren. Zo worden namelijk ziektes overgebracht op de gezonde plant.
• Snoeien kan ook om een takvrije stam te bekomen. Dat gebeurt in de bosbouw, waar men stammen zo duur mogelijk wil verkopen. Ook de standplaats van een boom kan nopen tot een snoeibeurt.
• Door te snoeien kan je de richting waarin de scheuten groeien gaan beïnvloeden. Zo krijg je later een boom met een sterk gestel in de juiste vorm.

AANDACHTSPUNTEN

Hoe jonger een boom is, hoe sneller hij van zijn snoeiwonden geneest. Hoe jonger de scheuten zijn die je verwijdert, hoe sneller de boom geneest. Snoei scheuten daarom weg voor ze verhouten en twijgen voor ze tot takken zijn uitgegroeid. Net als bij alle planten roept een sterke snoei een krachtigere reactie op dan een lichte snoei. Verwijder bij volwassen bomen daarom nooit zomaar een gezonde dikke tak.

 

DE TECHNIEK

De juiste snoeitechniek is van het grootste belang. Snoei nooit een tak helemaal vlak tegen de stam weg. Je loopt het risico dat je in het levende weefsel zaagt. Daardoor is een goede afsluiting van de snoeiwonde onmogelijk. Als je een korte stomp laat staan, dan wordt het overgroeien met nieuw weefsel (callusweefsel) belemmerd. Met andere woorden: de boom krijgt het moeilijk om de wonde te dichten. Probeer ook het afzagen van takken met een diameter groter dan 10 cm zoveel mogelijk te vermijden. Belangrijk is verder ook dat je niet meer dan één vijfde van het bladvolume mag wegsnoeien.

Verwijder bij jonge bomen vooral het teveel aan takken en twijgen, zodat de andere takken voldoende plaats krijgen om zich te ontwikkelen.

• Kijk eerst waar de tak uiteindelijk afgezaagd moet worden. Dat is net voorbij de verdikking, de takkraag. Je mag door het zagen geen schors losscheuren. Haal dus vooraf het overtollige gewicht van de tak.
• 1. Zaag eerst aan de onderzijde van de tak, op 10 à 20 cm van de stam, een zaagsnede van ongeveer één derde van de takdikte.
• 2. Zaag nu aan de bovenzijde van de tak de tak volledig door, en wel op 5 à 10 cm voorbij de eerste zaagsnede.
• De eerste zaagsnede zal voorkomen dat de schors uitscheurt tot aan de stam. Dit veroorzaakt lelijke wonden die moeilijk dichtgroeien.
• 3. Zaag nu het stompje weg. Begin in de oksel, net voorbij de takkraag. De zaagsnede moet een hoek van ongeveer 90° hebben ten opzichte van de verwijderde tak.