VERWARMING MET BIOMASSA

##video:ZDBbe1706U01;center;p100##

Verwarmen met biomassa houdt in dat je gebruikmaakt van pellets, hout of ander organisch materiaal in een pellet- of biomassaketel. In dit artikel overlopen we de hoe je deze ecologische brandstof kan toepassen voor de verwarming van je woning en voor sanitair warm water.

Biomassa is een verzamelterm voor hernieuwbare plantaardige brandstoffen. Wanneer men het over biomassa heeft, zal men vooral doelen op houtpellets, houtsnippers en brandhout, maar je kan hiervoor ook graangewassen of riet gebruiken. Biomassaverwarming met pellets kan instaan voor de centrale verwarming van heel je woning en voor sanitair warm water.

Het vaakst wordt er gekozen voor houtpellets. Dat zijn stukjes resthout die, doordat het hout onder hoge druk wordt samengeperst, meer bruikbare energie bevatten dan gewone houtblokken. Pellets bevatten geen lijm of andere chemische bindmiddelen.

De ene pellet is echter de andere niet. Er zijn hardhout- en zachthoutpellets. Hardhoutpellets zijn vaak goedkoper, maar vergen mogelijk meer warmte om te verbranden. Hoe meer zachthout pellets bevatten, hoe duurder ze vaak zijn, maar de verbranding verloopt vaak ook beter. Dat wil echter niet zeggen dat hardhoutpellets geen goede verbranding kunnen hebben. 

Zowel zacht- als hardhoutpellets worden het best volledig gemaakt uit reststromen van houtverwerking (schaverijen, zagerijen, ...) of bosbouw, op een milieuvriendelijke manier. Kies ook voor pellets die over het EN plusA1-label beschikken, deze verzekeren een kwaliteitsvolle verbranding.

Prijs: € 5.000 – € 20.000 (automatisch aanvulsysteem)

Verwarmen met biomassa gebeurt met een verwarmingsketel. Een pelletketel is een centraal verwarmingssysteem dat volgens hetzelfde principe werkt als een installatie op gas of stookolie. De pellets worden van het opslagvat naar de verbrandingskamer van de installatie gebracht. Daarin wordt er warme lucht op de pellets geblazen, waardoor er ontbranding optreedt. De installatie verdeelt de gegenereerde warmte dan in het water of de lucht naar de verwarmingselementen, of naar de sanitaire voorzieningen.

Een pelletketel kan met of zonder buffervat werken - dat is een vat waarin het water via de ketel wordt verwarmd en later terug kan worden afgegeven naar de cv- of sanitaire leidingen. Wanneer je met een beperkt vermogen zit, is zo'n buffervat een goede optie. Heb je zonnepanelen, dan is een buffervat ook geen slecht idee: hoe meer energie je uit de panelen kan halen, hoe beter uiteindelijk.

Rookgassen worden afgevoerd via een dakdoorvoer in de schoorsteen. Er bestaan echter ook condenserende pelletketels waarbij de restwarmte uit de rookgassen wordt gerecupereerd. De waterdamp wordt afgekoeld waarbij er condensaat ontstaat. In dat condensatieproces wordt er warmte afgegeven die aan het verwarmingssysteem wordt overgedragen. Het warmteverlies wordt zo tot een minimum beperkt, waardoor het rendement van de installatie stijgt.

Veel moderne biomassaketels werken tegenwoordig volledig automatisch en regelen alles, afhankelijk van de vraag naar warmte en de buitentemperatuur. Pellets zorgen voor een constante temperatuur, waarbij sensoren oververhitting voorkomen.

Naast pelletketels heb je ook nog ketels die andere hernieuwbare plantaardige brandstoffen gebruikt, zoals brandhout, houtsnippers, graangewassen, riet, …

RENDEMENT

Het rendement of deellastrendement van een ketel slaat op het percentage van de geproduceerde warmte dat wordt meegenomen in de verwarming van de woning. Voor een zo hoog mogelijk rendement moeten de warmteverliezen zo gering mogelijk zijn. Die warmteverliezen kunnen optreden door warmte die via de rookgassen de schoorsteen uitvliegt, een onvolledige pelletverbranding of warmte die via de ketelmantel verloren gaat.

Biomassaketels behalen tegenwoordig een rendement van om en bij de 90%, wat het een goede manier maakt om je woning energieneutraal te verwarmen.

VERMOGEN

Bij het kiezen van een biomassaketel (bij uitbreiding: elke cv-ketel) moet je ook rekening houden met het vermogen dat die moet leveren. Een te groot vermogen is geld door het raam gooien en een te klein vermogen dat te hard moet werken zal op termijn ook problemen geven.

Het vermogen van een ketel wordt uitgedrukt in kW (kilowatt). Hoeveel vermogen je nodig hebt is in de eerste plaats afhankelijk van de oppervlakte en het volume van je woning en hoe goed die is geïsoleerd - een goed geïsoleerde woning heeft dubbele beglazing en muur-, vloer- en dakisolatie. Verder doet het er ook toe of je de ketel enkel gebruikt voor centrale verwarming, of ook voor sanitair warm water. In het tweede geval heb je een groter vermogen nodig.

Het type woning doet er ook toe. Globaal gezien voldoet voor een appartement een installatie met een vermogen van 11 - 23 kW. Bij een rij- of hoekwoning heb je een vermogen van 16 - 30 kW nodig. Bij een vrijstaande woning is vaak een vermogen boven de 30 kW aangewezen.

Bovenstaande cijfers zijn slechts een leidraad, om het benodigde vermogen van je cv-ketel te bepalen doe je uiteindelijk best een beroep op een professional. 

hoe pellets OPSLAAN

Pellets of ander organisch materiaal moeten worden opgeslagen in een daarvoor voorziene opslagtank of opslagruimte. Voor je een pelletketel laat installeren moet je wel zeker zijn dat je genoeg ruimte hebt voor de opslag. Werk je zonder opslagtank, dan moet de opslagplaats een droge en bij voorkeur geïsoleerde ruimte zijn. Luchtvochtigheid is echter geen belangrijke factor - het is vooral vloeibaar water die uit den boze is. Pellets in zakken stapel je op een pallet en niet tegen een buitenmuur.

PELLETVERBRUIK: hoeveel pellets heb je nodig?

Om een idee te krijgen van hoe je pellets gaat opslaan, moet je inschatten hoeveel pellets je per jaar zal gebruiken, en dat is een niet eenduidig te beantwoorden vraag, maar afhankelijk is van de situatie: vervang je een oude stookolie- of gasketel? Gebruik je een pelletkachel om bij te verwarmen? Zit je in een nieuwbouwsituatie?

• In het geval van een renovatie kan je een idee krijgen door je verbruik (aantal liter stookolie of m³ gas) te verdubbelen, dan bekom je het verbruik in pellets in kg.
• Bij een nieuwbouwsituatie kan je het aantal kg benodigde pellets inschatten volgens het doorsnee verbruik van een gezin van 4 personen. Dat bedraagft 10 kWh/dag, dat komt overeen met 800 kg pellets per jaar en 200 kg per jaar per persoon. 

Uiteraard zijn er nog andere factoren die het nodige kg pellets de hoogte of de diepte kunnen injagen: met een condensatieketel kan je er al tot 12% van af doen. Zonnepanelen kunnen je verbruik ook doen minderen. Verder zijn ook de weers- en temperatuursomstandigheden belangrijk, deze bepalen hoe vaak je je verwarming of warm water zal nodig hebben.

AANVULLEN

De pellets kan je manueel aanvullen in de pelletketel, al zijn er tegenwoordig ook modellen op de markt waarvan de ketel automatisch wordt aangevuld vanuit de opslagtank – het evidente voordeel is dat dit je heel wat werk uitspaart, het nadeel van zo’n automatisch aanvulsysteem is dat je er flink voor mag opleggen, ook voor de installatie ervan. Andere biomassa zoals houtblokken worden wel enkel manueel aangevuld.

Hoewel biomassaverwarming efficiënt is, is en jaarlijks onderhoud nodig om het efficiënt te houden. Daarbij moeten de brandkamer, vuurkorf en rookgasafvoer worden gereinigd. Dit laat je over aan een professional.

Pelletverbranding zorgt ook voor asvorming, dit kan voor een dun aslaagje zorgen die zich vastzet in de ketel zelf en op de warmtewisselaar, wat het rendement op termijn kan doen dalen. Bij sommige ketels moet je die warmtewisselaar regelmatig handmatig reinigen, al bestaan er ook systemen waar die reiniging volledig automatisch gebeurt.

Pellets en brandhout blijven ook populair om als bijverwarming te gebruiken in een haard of kachel. Daar kan je hier meer over lezen. Een ingebouwde houthaard kan trouwens als aandrijving dienen voor de centrale verwarming.