Waarom kiezen voor een radiatorombouw?

Je oude, vergeelde radiator doet dan wel zijn werk, maar heeft betere tijden gekend of past niet meer bij je interieur. Met een radiatorombouw steek je hem in een nieuw jasje. Een frame en een open front zijn prima zelf te maken, zolang de radiator genoeg ruimte behoudt om de kamer te verwarmen. Desgewenst kan je er ook één bestellen op maat van jouw toestel. Maar waar moet je op letten?
Update voor je radiator
Wat is een radiatorombouw?
Een radiatorombouw is een bekleding rond een bestaande radiator. Meestal bestaat de constructie uit zijpanelen, een front met openingen en een bovenblad of rooster. De radiator en de leidingen blijven op hun plaats: je bouwt gewoon een afwerking rond de verwarming.
Waarom een radiator omkasten
Door je radiatoren te bekleden, kan je ouderwetse designs, een vergeelde radiator of lelijke leidingen verbergen. Bovendien kan je de ombouw afstemmen op je interieur zodat alles één geheel vormt.

De twee grootste bijkomende voordelen van een radiatorombouw zijn onderhoudsgemak (rond en in een kolomradiator schuilt veel stof en vuil) en het feit dat je extra bergruimte, een leesbankje of uitstalruimte kan genereren.
Een radiatoromkasting heeft vooral, maar niet enkel esthetische voordelen. Je kan er in sommige gevallen de efficiëntie van je radiator mee verbeteren. Zo kan de omkasting ervoor zorgen dat de warmte beter wordt verspreid in de ruimte. Het omgekeerde is echter ook waar, dus je moet je design op voorhand goed uitdenken.
Daarnaast is een ombouw ook de veiligste optie als je met kleine kinderen of nieuwsgierige huisdieren rekening moet houden. De omkasting voorkomt dan namelijk dat ze zich zouden verbranden aan het warme metaal of zouden bezeren aan soms scherpe randen en hoeken.
Tip
Draaien je grieven enkel rond de vergeelde of mismatchte kleur van je radiator(en)? Dan is het vaak eenvoudiger en goedkoper om je radiator opnieuw te schilderen of te spuiten met een radiatorverf. Sommige merken bieden een product aan dat je elke kleur kan geven met de mengmachine, anderen hebben dan weer een eigen assortiment vaste kleuren en de goedkoopste beschikken over slechts enkele basiskleuren. 
Materialen
Hout
Ga je zelf aan de slag, dan is hout een ideale optie. Het is makkelijk te bewerken en je kan een waaier aan afwerkingen toepassen. Bovendien is het relatief goedkoop om een houten omkasting te realiseren. Plaatmateriaal zoals mdf of multiplex zijn een optie, maar ook restplanken of -balkjes kan je omtoveren tot een leuke ombouw.
- MDF is betaalbaar, goed te bewerken en strak te lakken. Werk de zaagranden goed af, want die nemen makkelijk vocht en verf op.
- Massief hout oogt warm en is stevig, maar kost meer en kan wel wat werken bij temperatuurwisselingen.
- Multiplex is sterk en geschikt voor maatwerk, al vragen zichtbare randen aandacht.
Je kan het hout gewoon blank laten ofwel alles lakken in een leuke kleur. Let wel, gelakt hout is makkelijker schoon te maken dan ruw hout.
Metaal
Metaal geleidt warmte beter dan hout en kan als dunne, geperforeerde plaat worden uitgevoerd. Zo blijft er ruimte voor lucht om onderaan binnen te komen en bovenaan uit te stromen.
Metaal heeft ook een nadeel: de buitenkant kan behoorlijk warm worden. Als je vooral aanraking wilt beperken, moet je dus naar de temperatuur en het ontwerp van de hele omkasting kijken. Bovendien kan metaalbewerking voor een doe-het-zelver toch een uitdaging vormen.
Zo houd je de warmte in de kamer
Een radiator geeft warmte af aan de omgeving en verwarmt lucht die erlangs stroomt. Koelere lucht komt onderaan binnen, stijgt langs de radiator en verlaat de ombouw bovenaan. Laat daarom een ruime opening aan de onderzijde en een vrije uitgang bovenaan, gericht naar de kamer. Een gesloten bovenblad zonder rooster houdt warme lucht juist gevangen. Hoeveel warmteafgifte je verliest, hangt af van het ontwerp.
Het front maakt het verschil. Latten, een grof rooster of een geperforeerde plaat laten lucht door en houden de radiator toch uit het zicht. Fijn gaas of een sierlijk vlechtwerk kan mooi zijn, maar vangt stof en laat soms weinig lucht door. Een volledig gesloten paneel verbergt wel de radiator, maar uitgevoerd in een ongeschikt materiaal belemmert het de warmtestraling naar de kamer.
Staat de radiator onder een diepe vensterbank, plaats het uitblaasrooster dan zo dat de warme lucht vóór het raam de kamer in kan. Hang lange gordijnen niet voor de openingen en schuif geen bank tegen het front. In een kleine kamer of een ruimte die nu al moeilijk warm wordt, is een zeer open ontwerp verstandig. Dat geldt ook voor convectoren en radiatoren met veel lamellen, die sterk op luchtstroming steunen. Bij verwarming op lage watertemperatuur, bijvoorbeeld met een warmtepomp, kan minder warmteafgifte sneller merkbaar worden.

Denk ook aan de thermostatische radiatorknop. Achter een dichte bekleding voelt die vooral de warme lucht in de kast en kan hij sluiten voordat de kamer warm is. Laat de knop buiten de ombouw of gebruik zo nodig een geschikte externe voeler. Houd kraan, ontluchter en koppelingen bereikbaar. Voor elektrische radiatoren en convectoren volg je altijd de handleiding: plaats alleen een ombouw als de fabrikant die toestaat.
Aan de slag
DIY, assistentie of aankopen?
Wil je tijd en energie steken in een eigen ontwerp, dan kan je dat vaak goedkoper dan als je een omkasting koopt. Je moet dan wel een vrij open design hanteren en zeer goed opmeten dat je ontwerp de radiator niet belemmert.
Bepaalde fabrikanten bieden kant-en-klare omkastingen aan in een waaier aan uitvoeringen. Je meet ofwel zelf alles op, ofwel laat je hun opmeter ter plaatse komen. Je betaalt natuurlijk een flinke duit, maar je bent wel zeker dat je radiator goed blijft functioneren.
Een bouwpakket is een toegankelijke tussenoplossing: de onderdelen zijn vaak op maat te zagen en te schilderen.
Je design bepalen
Opmeten
Meet de radiator inclusief kraan, ontluchter en leidingen. Noteer ook de hoogte van de plint, de afstand tot vloer en vensterbank en hoeveel de ombouw de kamer in mag steken. In een smalle gang is een diep model onhandig; onder een raam kun je het bovenblad soms als legplank gebruiken. Als je alle afmetingen hebt, kan je zelf je ontwerp uittekenen ofwel alles doorgeven aan een fabrikant.
Vrijstaand of niet?
Bepaal vooraf waar je ombouw op steunt. Een los model moet namelijk stabiel staan. Bevestig eventueel je omkasting ook aan de muur, voor extra stevigheid. Boor niet blind waar leidingen door de muur kunnen lopen en check alles vooraf met een leidingzoeker.
Wil je op het bovenblad van de radiator kunnen zitten of er zware spullen op zetten? Maak dan een aparte dragende constructie zodat de radiator zelf geen gewicht zal dragen. Zet op een gewone legplank alleen lichte spullen die tegen warmte kunnen.
Een metalen ombouw wordt vaak met magneten aan de bestaande radiator bevestigt, deze dient dan niet ondersteund te worden op de vloer.
De omkasting op zijn plaats
Heb je een ombouw laten maken of werkte je via een bouwpakket, dan volg je de instructies van de fabrikant. Meestal heb je de constructie snel en eenvoudig op z'n plek.
Heb je zelf je omkasting gemaakt, dan check je tijdens het proces een aantal keren of de afmetingen nog kloppen. Stel bij waar nodig en zorg ervoor dat je ontwerp stevig op z'n plek staat.

Controle
Zet de verwarming aan en controleer of de warme lucht vrij naar buiten komt en de kamer normaal op temperatuur raakt. Blijft het koel, kijk dan waar het fout loopt. Misschien zit je metalen ombouw niet tegen je radiator of zijn de openingen van je DIY project niet groot genoeg. Stel bij en vergelijk het resultaat.
Onderhoud van een radiatorombouw
Hoe vaak je schoonmaakt, hangt vooral af van hoeveel stof zich ophoopt: kijk geregeld naar de roosters en de ruimte achter het front. Zet de verwarming uit en laat de ombouw afkoelen voordat je begint. Verwijder stof van de omkasting en maak ook de radiator schoon met een stofzuiger en radiatorborstel. Zo blijven de luchtopeningen vrij. Controleer meteen of de kraan en ontluchter bereikbaar zijn.
Hout of MDF
Stof af met een zachte doek. Neem gelakte delen zo nodig af met een licht vochtige doek en droog ze meteen.
Laat geen water in naden of op zaagranden staan! Controleer de verflaag en werk eventuele beschadigingen bij
Metaal
Neem het oppervlak af met een zachte, vochtige doek. Gebruik voor hardnekkig vuil hooguit een neutraal reinigingsmiddel en droog het oppervlak. Vermijd schuurmiddelen en agressieve reinigers, die de coating kunnen beschadigen. Controleer op lakschade of beginnende roest. Bij een metalen ombouw met magnetische bevestiging kun je ook rond de magneten stofvlekken zien; veeg die tijdig weg.