Lambrisering kiezen
Lambrisering is al lang niet meer voorbehouden aan klassieke herenhuizen. Je geeft er elk huis snel meer karakter mee en bovendien kan lambrisering ook een heel praktische functie vervullen. Maar welke soorten bestaan er, hoe hoog maak je ze en welk materiaal kies je als het budget beperkt is?
Lambrisering onder de loep
Wat is lambrisering?
Met lambrisering bedoelen we een wandafwerking die doorgaans alleen het onderste gedeelte van een muur bedekt. Traditioneel bestaat ze uit houten panelen, maar vandaag is de term veel ruimer. MDF, multiplex, kunststof, houten latten en combinaties van sierlijsten, behangpapier en schilderwerk kunnen allemaal gebruikt worden om hetzelfde effect te creëren.
Ook qua stijl zijn de mogelijkheden eindeloos. Een klassieke lambrisering bestaat vaak uit kaders of panelen met profileringen. Verticale of horizontale latten alsook smalle groeven zorgen dan weer voor een strakker, hedendaags resultaat.
Lambrisering hoeft trouwens niet noodzakelijk laag te blijven. Ze kan een derde of de helft van de wand innemen, tot ongeveer twee derde van de muur reiken of zelfs van vloer tot plafond doorlopen. In dat laatste geval spreken we eerder van volledige wandbekleding, maar het decoratieve principe blijft hetzelfde.
De praktische kant
De meeste mensen kiezen vaak lambrisering om esthetische redenen. Een grote, vlakke muur krijgt onmiddellijk meer reliëf en structuur. Het voegt een interessante blikvanger toe aan het interieur.
Latten, panelen of sierlijsten?
De constructie bepaalt minstens even sterk het eindresultaat als het materiaal. Met verticale latten krijg je een ritmische wand die de ruimte optisch hoger kan laten lijken. Brede verticale planken of panelen geven eerder een landelijke uitstraling. Klassieke kaderlambrisering, met rechthoekige vlakken en sierprofielen, past goed in interieurs waarin je meer ornament wilt.
Maar lambrisering heeft ook een erg praktisch voordeel: ze beschermt het onderste en meest kwetsbare gedeelte van de muur. Denk aan een inkomhal waar jassen, tassen, vuile schoenen en natte hondenvacht tegen de wand schuren, een eetkamer waar stoelen regelmatig de muur raken of een kinderkamer waar een wand sneller vlekkerig wordt door vuile kinderhandjes.
Een stevige, afwasbare lambrisering is dan gemakkelijker te onderhouden dan een kwetsbare geschilderde muur. Kleine beschadigingen zijn bovendien vaak plaatselijk bij te werken. Sommige uitvoeringen kunnen ook kleine oneffenheden in een bestaande wand verbergen.
OPGELET
Verwacht niet dat lambrisering vochtproblemen, grote scheuren of een sterk kromme muur oplost. Zulke problemen pak je beter aan vóór je de wand afwerkt.
De mogelijke uitvoeringen
Van massief hout tot MDF
Massief houten platen of latten zijn de traditionele keuze. Het materiaal heeft een natuurlijke uitstraling en kan bijzonder duurzaam zijn. Afhankelijk van de houtsoort kun je het schilderen, beitsen, oliën of naturel laten. De keerzijde is de prijs. Bovendien blijft hout werken onder invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bij de plaatsing moet je daar rekening mee houden.
MDF is voor veel DIY-projecten een toegankelijker alternatief. De platen zijn relatief goedkoop, vlak en gemakkelijk te zagen en te schilderen. Je kunt een volledige MDF-plaat gebruiken, werken met gefreesde panelen of losse stroken op de muur bevestigen. Vochtwerende MDF is interessanter in ruimtes waar de luchtvochtigheid hoger kan zijn, al maakt dat het materiaal nog niet geschikt voor rechtstreeks en langdurig contact met water.
Multiplex biedt een andere uitstraling. De zichtbare houtlagen aan de randen kunnen bewust deel uitmaken van het ontwerp en passen goed in een modern interieur. Het materiaal is doorgaans steviger dan MDF, maar ook duurder.
Kurk
Kurk is een natuurlijk, isolerend materiaal dat bovendien een speciale uitstraling heeft. Je kan het verkrijgen in platen, maar ook op rol, waardoor het zeker ook geschikt is als lambrisering.
Dankzij zijn elasticiteit en samendrukbaarheid is het materiaal ook behoorlijk bestand tegen een stootje.
Kunststof of composiet
Heel gemakkelijk zijn kant-en-klare wandpanelen in kunststof of composiet. Ze kunnen de plaatsing versnellen en zijn vaak al voorzien van een bepaald profiel of decor. Ook latten behoren tot de opties. Het materiaal is vaak lichter dan massief hout, rot niet en is makkelijker te onderhouden. Leuk voordeel is dat kunststof niet enkel hout hoeft na te bootsen. Je kan dus ook een lambrisering maken in PVC- of SPC-panelen in natuursteenlook, baksteen, marmer enz.
Controleer bij kunststof en composiet wel of het gekozen product geschikt is voor de ruimte waarin je het wilt gebruiken.
Fake it till you make it
Een bijzonder budgetvriendelijke oplossing is een zogenaamde ‘schijnlambrisering’. Daarbij krijg je het visuele effect van lambrisering, maar met een minimum aan materialen of materialen die een stuk goedkoper zijn dan houten of kunststof panelen.
Latjes en lijsten
In deze optie blijft de bestaande muur grotendeels zichtbaar en bevestig je alleen dunne MDF- of houten lijsten. De vlakken tussen de lijsten zijn dus gewoon de bestaande wand. Schilder je muur en lijsten daarna in dezelfde kleur, dan ontstaat toch de indruk van volwaardige panelen.
Een snelle en budgetvriendelijke manier om een lambriseringlook te bekomen, is door een aantal grote fotokaders te kopen en enkel de lijsten op gelijke afstanden en hoogte aan de muur te bevestigen. Nog een sierlijst bovenaan en je hebt voor enkele tientallen euro's lambrisering in een handomdraai.
Resthout
Heb je nog ergens planken en balken over van een vorige klus? Ligt er nog een ongebruikte rest laminaat op de zolder? Dan kan je daar ook lambrisering mee maken.
Verf
Een eenvoudig kleurcontrast kan al het visuele effect van lambrisering realiseren. Je maakt het zelf zo eenvoudig als je wil: van een horizontale strook schilderen zonder toeters of bellen, tot een heuse muurschildering met 3D-effect. Het punt blijft dat je enkel verf gebruikt om lambrisering na te bootsen, wat een stuk goedkoper uitvalt dan panelen.
Wil je ook het praktische van wandbekleding bekomen, dan schilder je de strook met afwasbare verf.
Behangpapier
Een ultrasnelle manier om lambrisering te faken, is door behangpapier te gebruiken. Kies een print die je leuk vindt, één die houten latten imiteert, steen, pleisterwerk, stof.... en plak de strook op de onderkant van je muur. Vaak heb je een minimum aan rollen nodig en je kan zeer snel werken.
TIP
Maak gebruik van een MDF-plaat als je extra stevigheid wil. Deze platen kan je schilderen, behangen, stofferen, enz. Zo maak je een stevige én creatieve budgetoplossing.
Gebruik afwasbaar glasvlies of vinylbehang zodat je neplambrisering praktisch blijft én werk de bovenste naad eventueel af met een houten of EPS sierlijst.
Muurstickers
Fabrikanten kwamen de afgelopen jaren op de proppen met peel-and-stick wandpanelen die je heel eenvoudig aanbrengt op de muur. Je kan er ook allerlei effecten mee nabootsen. Ze zijn uiteraard goedkoper dan houten of composiet materialen maar minder duurzaam.
Denk er aan dat je het beste effect krijgt als de ondergrond mooi glad is. En houd in je achterhoofd dat je muur beschadigd kan zijn door de lijm als je de stickers weer wil weghalen.
Hoe hoog maak je lambrisering?
Er bestaat geen verplichte standaardhoogte. De juiste verhouding hangt af van de kamer, de plafondhoogte, meubels en het gewenste effect. Een lage lambrisering van ongeveer 80 tot 100 cm kan bijvoorbeeld mooi aansluiten bij een vensterbank of als bescherming achter stoelen dienen. Een uitvoering van circa 100 tot 120 cm is visueel nadrukkelijker. Hogere panelen kunnen dan weer een intiemer en uitgesprokener effect geven. Terwijl een laag paneel van bijvoorbeeld 60 cm niet overheerst in een kamer met lage plafonds.
TIP
Kijk niet alleen naar centimeters, maar vooral naar bestaande lijnen in de kamer. De hoogte van ramen, deurklinken, schakelaars, radiatoren, werkbladen en meubels kan een goede visuele referentie zijn.
Maak eventueel eerst een horizontale lijn met schilderstape op de muur. Zo kun je vanop afstand beoordelen of de gekozen hoogte in verhouding is met de ruimte voordat je materiaal zaagt of bevestigt.
Dikte en afwerking: details die tellen
Ook de dikte van je lambrisering verdient aandacht. Dunne sierlijsten van enkele millimeters kunnen voldoende zijn wanneer ze uitsluitend decoratief zijn. Voor panelen of stroken die tegen een stootje moeten kunnen, is een steviger materiaal logischer. Hou er wel rekening mee dat een dikkere lambrisering verder van de muur komt. Dat is een aandachtspunt rond plinten, deurkozijnen, stopcontacten en schakelaars. Een paneel van bijvoorbeeld 12 of 18 mm kan betekenen dat bestaande afwerkingen niet langer mooi gelijklopen. Denk die aansluitingen dus vooraf uit en zorg dat alles mooi gelijk is.
Bovenaan wordt lambrisering vaak afgewerkt met een horizontale lijst. Die verbergt kleine toleranties, geeft het geheel een duidelijk eindpunt en kan het ontwerp verfijnder maken. Naden en bevestigingsgaatjes kunnen bij een geschilderde uitvoering doorgaans worden gevuld en geschuurd voordat primer en eindlagen worden aangebracht.
Lambrisering onderhouden
In een druk gebruikte gang, keuken of kinderkamer is niet alleen de materiaalkeuze van belang, maar ook de eindafwerking. Een goed reinigbare verf of vernis is praktischer dan een zeer gevoelige matte afwerking. Bij naturel hout bepaalt de gekozen olie, lak of vernis in grote mate hoe goed vuil en vlekken verwijderd kunnen worden.
Kies je voor een kunststof lambrisering of en illusie met afwasbaar behang, dan is het schoonmaken heel eenvoudig.
Verzamelplaatsen voor stof
Let ook op profileringen. Hoe meer groeven, randjes en sierwerk, hoe meer plaatsen waar stof zich kan verzamelen. Een vlakke paneellambrisering vraagt doorgaans minder onderhoud dan een sterk geprofileerde klassieke variant.
In vochtige ruimtes is extra voorzichtigheid nodig. Kies materialen en coatings die daarvoor geschikt zijn en zorg dat er geen vocht achter de panelen opgesloten kan raken. Dat is een recept voor schimmelvorming. Onder meer daarom is een bestaande vochtige muur verdoezelen met lambrisering géén oplossing.
De plaatsing
Lambrisering plaatsen is een haalbaar DIY-project, maar nauwkeurig meten is belangrijk. Controleer eerst of vloer en muren recht en vlak zijn. Vooral in oudere woningen kunnen afwijkingen zichtbaar worden zodra je perfect rechte panelen of lijsten plaatst! Maak gebruik van een kruislijnlaser om zeker te zijn van rechte lijnen.
Afhankelijk van het systeem dat je gebruikt, kunnen onderdelen rechtstreeks worden verlijmd, mechanisch worden bevestigd of op een regelwerk komen. Hou bij massief hout rekening met werking en volg bij kant-en-klare panelen de plaatsingsvoorschriften van de fabrikant. Plan ook vooraf hoe je hoeken, stopcontacten, plinten en deuromlijstingen afwerkt. Uitsparingen uitwerken en verstekken zagen is een kunst.
Leg losse delen vóór de definitieve montage eventueel eerst uit. Zo ontdek je sneller of de verdeling mooi uitkomt en voorkom je bijvoorbeeld dat je aan het einde van de wand met een onooglijk smal paneeltje eindigt.
Werk je met grotere panelen in één stuk, aarzel dan niet om een helpende hand erbij te halen.