Hoe werk je met een verfspuit?
Werken met een verfspuit gaat snel en levert een mooi, egaal resultaat op, maar een goede voorbereiding en de juiste techniek zijn cruciaal. Van verf voorbereiden en afplakken tot de juiste spuitafstand en beweging: we leggen stap voor stap uit hoe je met een verfspuit aan de slag gaat en overlopen enkele vaak voorkomende problemen.
De voorbereiding
Oppervlak behandelen
Verwijder eerst loszittende of afbladderende oude verflagen en schuur oneffenheden glad. Uiteraard moet je het te schilderen oppervlak ook eerst goed schoonmaken en ontvetten. Dicht ook eventuele scheuren en gaten in muren en plafonds. Bij een poederende of sterk zuigende ondergrond behandel je eerst met een geschikt fixeermiddel of voorstrijkmiddel. Laat alles voldoende drogen voor je begint te spuiten.
Goed afplakken
Net als bij het traditioneel verven moet je bij het spuiten van verf de ruimte op voorhand goed afplakken. Dit afplakken zal bij het spuiten wel iets meer tijd vragen: door de rondvliegende nevel krijgen stukken die niet goed bedekt of afgeplakt zijn, al snel een ongewenst kleurtje.
Gebruik niet alleen afplaktape, maar combineer die met afdekfolie, afdekpapier of een geschikte vloerbeschermer. Dek vloeren, muren, plafonds, ramen en ander schrijnwerk dat niet wordt meegeschilderd zorgvuldig af. Bescherm ook stopcontacten, schakelaars en ventilatieroosters en scherm deuropeningen af als de spuitnevel zich niet naar aangrenzende ruimtes mag verspreiden.
Persoonlijke bescherming
Voor je begint te spuiten, moet je niet enkel je omgeving, maar ook jezelf goed beschermen. De fijne verfnevel kan immers schadelijk zijn als je die inademt. Gebruik daarom altijd een speciaal spuitmasker, zowel bij binnen- als bij buitenklussen.
Vergewis je ervan dat een gewoon stofmasker onvoldoende bescherming biedt. Let op de A-aanduiding bij de aanschaf van een masker. Dat wil zeggen dat er een gasfilter op het masker zit. Draag ook een veiligheidsbril, zeker als je boven je hoofd werkt. Voor grote klussen kan een wegwerpverfpak een goed alternatief zijn.
Spuit enkel in goed verluchte ruimtes en maak zoveel mogelijk gebruik van verf op waterbasis
Verf en toestel voorbereiden
De juiste spuitkop
De tip of spuitkop die de verf vernevelt, is een van de belangrijkste onderdelen van het spuitpistool. Kies steeds de juiste spuitkop in functie van de verf, de viscositeit en de toepassing. Voor dunne lak of beits heb je bijvoorbeeld een andere spuitkop nodig dan voor dikke muur- of gevelverf. Volg daarbij de aanbevelingen van de verf- en toestelfabrikant.
Verf verdunnen
Soms moet je verf of beits verdunnen om vlot te spuiten. Zeker als je met dikkere verf gaat werken in een HVLP-toestel. Op de verpakking van de verf staat aangeduid hoeveel ze verdund moet worden.
Als je al wat ervaren bent, kan je zelf aanvoelen hoeveel je moet verdunnen. Anders zijn er speciale viscositeitsbekers beschikbaar, of mengstokjes met maataanduidingen. Solventgedragen verven moet je doorgaans iets meer verdunnen dan hun watergedragen broeders.
Let op
Niet elke verf is geschikt om te verspuiten! Structuurverven met een korrel kan je bijvoorbeeld enkel traditioneel aanbrengen. De vaste deeltjes zouden de machine doen verstoppen.
De richting instellen
Bij veel HVLP-toestellen kan je het spuitbeeld instellen op een verticale of horizontale waaier, en vaak ook op een ronde straal. Stem het spuitbeeld af op je bewegingsrichting: beweeg je horizontaal, dan gebruik je een verticale waaier; werk je van boven naar beneden, dan kies je een horizontale waaier.
Zijn meerdere lagen nodig, dan kan je de volgende laag eventueel kruislings op de vorige aanbrengen. Respecteer steeds de voorgeschreven droog- of overschildertijd.
Spuittechniek testen
Test de verfspuit voor je aan het eigenlijke werk begint op een stuk karton of ander proefmateriaal. Zo kan je het spuitbeeld, de verfopbrengst en de verneveling controleren en wennen aan de juiste spuitafstand en bewegingssnelheid. Wil je ook beoordelen hoe de verf op de ondergrond vloeit en dekt, test dan bij voorkeur op een reststuk met een vergelijkbare ondergrond.
Aan de slag
Dan kan je aan de slag met het spuiten zelf. Een gelijkmatig resultaat krijg je vooral door een constante afstand, snelheid en beweging aan te houden. Let daarbij op de volgende aandachtspunten.
Werk in stroken
Werk in evenwijdige stroken en laat elke nieuwe strook de vorige ongeveer 50% overlappen. Zo verdeel je de verf gelijkmatig en verklein je de kans op zichtbare banen of onvoldoende dekking.
Begin je beweging al vóór je het te schilderen oppervlak bereikt en trek vervolgens de trekker in. Laat de trekker weer los vóór je aan het einde van je beweging stopt. Zo voorkom je dat er aan het begin en einde van elke strook te veel verf terechtkomt.
Houd voldoende afstand
Houd tijdens het spuiten een constante afstand tot het oppervlak aan. De ideale afstand verschilt per toestel en techniek: bij HVLP werk je vaak relatief dicht bij het oppervlak, terwijl je met airless doorgaans wat meer afstand houdt. Raadpleeg daarom de voorschriften van de fabrikant; ongeveer 15 tot 30 cm is voor veel toestellen een bruikbare grootteorde.
Houd het spuitpistool steeds loodrecht op het oppervlak. Beweeg je hele arm evenwijdig met de wand in plaats van vanuit je pols of elleboog een boogvormige beweging te maken. Anders verandert de afstand tijdens het spuiten en krijg je in het midden meer verf dan aan de uiteinden.
Werk niet te snel
Beweeg het spuitpistool met een gelijkmatige snelheid over het oppervlak. Ga je te langzaam, dan breng je plaatselijk te veel verf aan en kunnen druipers of uitlopers ontstaan. Ga je te snel, dan wordt de verflaag te dun en kan de ondergrond zichtbaar blijven. Pas indien nodig de verfopbrengst aan in plaats van je beweging onnatuurlijk snel of traag te maken.
Let op de laagdikte
Probeer niet in één keer een zo dik mogelijke laag aan te brengen. Een gelijkmatige, voldoende dunne laag geeft doorgaans het beste resultaat en verkleint het risico op druipers en zakkers. Hoeveel verf je per laag mag aanbrengen, hangt af van de verf, de ondergrond en het toestel.
Volg daarom de aanbevolen laagdikte, dekking en droogtijd van je verf. Is een tweede laag nodig, laat de eerste dan voldoende drogen voordat je verdergaat.
Hoeken en randen aanpakken
Spuit hoeken, randen en aansluitingen gecontroleerd en vermijd dat je er meerdere keren onbewust overheen gaat. Op zulke plaatsen overlappen spuitbanen snel, waardoor er te veel verf kan worden aangebracht. Verlaag indien mogelijk het verfdebiet of gebruik een smaller spuitbeeld voor fijnere delen.
Tip
Houd tijdens een strook je beweging aan. Zet eerst het pistool in beweging en begin dan te spuiten; laat de trekker los vóór je de beweging stopt. Zo vermijd je plaatselijke verdikkingen aan het begin en einde van de spuitbaan.
Verfspuit reinigen
De meeste verfpistolen zijn gemakkelijk te reinigen. Je kan ze helemaal leegspuiten – zo beperk je verfverlies tot een minimum – en wat er toch in het pistool achterblijft, kan je eruit halen door het te spoelen met white spirit (bij solventgedragen verven) of met water en zeep (bij watergedragen verven). Dat herhaal je vervolgens tot de spuitstraal volledig helder is.
Als er nog veel verf in de HVLP-beker achterblijft, giet je die gewoon weer in de emmer. Daarna vul je de beker met water of white spirit en spuit je door, tot de straal helemaal helder is. De meeste toestellen hebben als accessoire (al dan niet meegeleverde) reinigingsborsteltjes/-naalden of reinigingssets voor alle onderdelen. Sommige verfspuiten zijn overigens zelfreinigend.
Tip
Reinig het toestel altijd meteen na gebruik, om ervoor te zorgen dat de verf niet opdroogt. Want dat gaat je enkel meer werk opleveren bij het reinigen.
6 vaak voorkomende verfspuitproblemen en hun oplossingen
Ook als je alles goed hebt ingesteld, kan het spuitresultaat soms tegenvallen. Vaak ligt de oorzaak bij de verf, de spuitkop of een verkeerde instelling.
De verfspuit sputtert
Komt de verf niet in een gelijkmatige straal uit het pistool, maar sputtert het toestel? Controleer dan eerst of er voldoende verf in het reservoir zit en of het reservoir correct is gemonteerd. Kijk ook na of de aanzuigbuis, het filter of de spuitkop niet verstopt zit.
Ook verf die te dik is voor het toestel kan een onregelmatig spuitbeeld veroorzaken. Controleer of de gebruikte nozzle geschikt is en verdun de verf indien nodig en toegestaan.
Strepen in het spuitbeeld
Zie je duidelijke strepen aan de randen van de verfwaaier, dan wordt de verf mogelijk onvoldoende verneveld. Dat kan bijvoorbeeld komen door een verkeerde, vervuilde of versleten spuitkop, te dikke verf of een te lage druk of luchttoevoer.
Controleer eerst de instellingen en de spuitkop. Bij airless kan een andere of grotere spuittip nodig zijn. Een versleten airless-tip geeft bovendien steeds meer verf door en zorgt uiteindelijk voor een minder gelijkmatig spuitbeeld.
De spuitkop raakt verstopt
Een verstopte nozzle herken je aan een onderbroken, vervormde of volledig wegvallende verfstraal. Schakel het toestel uit en maak het drukloos voordat je de spuitkop verwijdert en reinig hem.
Sommige airless-toestellen hebben een omkeerbare spuittip: door die tijdelijk om te draaien en kort te spuiten kan je een verstopping verwijderen. Gebruik geen naald, boortje of ander hard voorwerp om een nozzle open te prikken, want daarmee kan je de opening beschadigen.
Druipers of uitlopers
Druipers ontstaan wanneer er plaatselijk te veel verf wordt aangebracht. Mogelijk beweeg je het pistool te langzaam, houd je het te dicht bij het oppervlak of staat de verfopbrengst te hoog ingesteld. Probeer niet over een verse druiper heen en weer te blijven spuiten. Laat de verf indien nodig drogen, schuur de fout glad en werk het oppervlak opnieuw bij.
De verf dekt onvoldoende
Blijft de ondergrond duidelijk zichtbaar, dan beweeg je mogelijk te snel, houd je het pistool te ver van het oppervlak of staat de verfopbrengst te laag. Ook te sterk verdunde verf kan minder goed dekken.
Probeer dit niet te compenseren met één zeer dikke laag. Breng liever na de voorgeschreven droogtijd een volgende gelijkmatige laag aan.
Te veel spuitnevel
Veel overspray kan erop wijzen dat je te ver van het oppervlak spuit of dat de instellingen niet goed zijn afgestemd op de verf en de klus. Controleer de spuitafstand, druk of luchttoevoer en verfopbrengst.
Houd er wel rekening mee dat enige overspray bij verfspuiten onvermijdelijk is. Daarom blijft zorgvuldig afplakken en afdekken belangrijk, ook wanneer het toestel correct is ingesteld.