HOE WERKEN MET EEN HANDZAAG

HOE VERZAGEN
HET ZAAGBLAD: VERTANDING + ICONEN
SOORTEN HANDZAGEN

Hout kan je op twee manieren verzagen:

• afkorten: dwars door de vezel zagen;
• schulpen: in de lengterichting van de vezel zagen.

Wat is nu de juiste techniek om te werken met een handzaag? Het eerste waar je op moet letten is de manier waarop je het handvat vast houdt. Dat doe je volgens de zogeheten pistoolgrip. Pak het handvat losjes vast, en plaats je wijsvinger erlangs. Zo kan je het zaagblad beter richten.

Geleid je zaagblad vervolgens tegen je duim. Zet eerst een groef, en begin dan voorzichtig te zagen.Gebruik lange halen, zodat je de volledige lengte van het zaagblad gebruikt. Oefen daarbij geen druk uit, maar laat het zaagblad werken voor jou.

Schulpen, dan wel afkorten doe je niet met gelijk welke zaag. Als je afkort, moeten er net méér tanden aanwezig zijn om grote splinters aan de zaagrand te vermijden. Er zijn wel zaagbladen waarmee je zowel kan afkorten als schulpen maar sowieso geldt: hoe meer tanden, hoe preciezer de zaagsnede.

De zaagtand heeft een achter- en een voorkant. De voorzijde noemt de tandborst, de achterzijde de tandrug.

De tanden zijn beurtelings geslepen op de tandrug. Dat moet voorkomen dat het zaagblad zich vastklemt tijdens het zagen.

De zaagtanden kan je nog verder onderverdelen:

• de tandgrond is de basis van de tand;
• het uiteinde van de tand is de tandpunt,;
• de ruimte tussen de tandrug en tandborst, is de tandholte, die ervoor zorgt dat het zaagsel wordt afgevoerd;
• de afstand tussen elk tandpunt vormt een tandsteek.

Het is de tandsteek die bepaalt met welke vertanding je te maken hebt.

Ga je een handzaag kopen? Kijk dan zeker naar de icoontjes op het zaagblad zelf.

Je vindt er de nodige info op terug zoals over welk type zaagblad het gaat, en voor welk materiaal de zaag uiteindelijk geschikt is.

SINT-JOZEFZAAG

De Sint-Jozefzaag is dé klassieker. Deze handzaag is vernoemd naar Sint-Jozef, de patroonheilige van schrijnwerkers en timmerlui.

Deze zaag is opgebouwd uit een lang zaagblad die gemonteerd is in het verlengde van het handvat. Je kan er verschillende soorten hout mee zagen. Het zaagblad is doorgaans 1 mm dik, terwijl de lengtes variëren tot 500 mm.

PLAATMATERIAALZAAG

Ben je van plan om materiaalplaten te verzagen met de hand? Kies dan voor een plaatmateriaalzaag. De plaatmateriaalzaag gebruik je als een gewone zaag. Door het stugge zaagblad en de fijne vertanding kan je er heel secuur mee aan de slag.

Deze is ontworpen met een hoge rug en een stompe neus. De hoge rug zorgt voor meer stabiliteit waardoor de zaag veel minder gaat slingeren in de zaagsnede. Als we er de Sint-Jozefzaag erbij halen, zie je al gauw het verschil in zaagblad: de plaatmateriaalzaag is veel stugger dan het langere, flexibere zaagblad van de Sint-Jozef.

Verder is de stompe neus van een plaatmateriaalzaag uitgerust met een speciale tandenrij die je kan inzetten als sleuf of fineerzaag. Draai hiervoor het zaagblad gewoon om, en zaag gewoon voort zoals je anders zou doen.

Eenmaal je een flinke groef of sleuf hebt uitgezaagd, kan je de punt van de plaatmateriaalzaag inzetten. Dat werkt vlotter.

CELLENBETONZAAG

De cellenbetonzaag is uitermate geschikt voor het brute werk. Deze zaag kenmerkt zich door zijn erg lang zaagblad in combinatie met zeer grove tanden, speciaal gemaakt om vlot door cellenbeton te geraken. De tanden zijn meestal ook nog eens verhard, zodat ze extra lang mee gaan.

Om een dikke balk of blok recht af te snijden, is het bovendien handig om de maat over te zetten op de bovenkant en de twee zijkanten van je werkstuk. Zo kan je altijd controleren of je het zaagblad wel correct houdt.

GIPSKARTONZAAG

Dit type zaag ligt makkelijk in de hand dankij het korte handvat. Het zaagblad is opgebouwd uit groepjes van tanden die afgewisseld worden met een inkeping, die dient voor het afvoeren van het zaagsel. Op die manier loopt het zaagblad nooit vol.

KAPZAAG OF RUGZAAG

De kapzaag is voorzien van een verstevigde rug die erop is geperst. Die versteviging zorgt voor meer stabiliteit en een grotere zaagnauwkeurigheid.

Het handvat van de kapzaag is in een hoek van 45° graden gemonteerd. Daardoor kan de zaag uiterst makkelijk horizontaal worden ingezet. Zo kan je heel nauwkeurig zagen.

Je merkt al snel het verschil met de Sint-Jozefzaag. waarbij het handvat in het verlengde van het zaagblad gemonteerd staat.

Nadat je de kapzaag gebruikt hebt om een secure zaagsnede uit te zagen, kan je uiteraard de zaaghoek aanpassen om vlugger door het werkstuk te geraken.

TOFFELZAAG

Deze heeft net als de kapzaag een verstevigde rug. Je kan er heel precies en recht mee zagen. Je gebruikt hem dan ook voor heel fijn zaagwerk in hout en kunststof.

De meeste toffels hebben een handvat die je kan losschroeven zodat je ze aan gelijk welke kant van het zaagblad kan bevestigen. Zo kan je ervoor zorgen dat je de zaag, of je nu links- of rechtshandig bent, altijd makkelijk kan inzetten en dat zonder je te hinderen in je zaagbewegingen.

SCHROBZAAG

Een schrobzaag is voorzien van een dun, spits toelopend zaagblad. Je gebruikt deze zaag om rondingen, een gat of uitsparingen in houten plaatmateriaal te zagen.

Het zaagblad is wel dun, en gaat dus makkelijk plooien bij een duwende zaagbeweging. Je hebt een geoefende hand nodig om hier nauwkeurig mee te werken.

VERSTEKZAAG

Een verstekzaag is een handbediende zaag, uitgerust met een houder waarin het te zagen voorwerp kan rusten. De zaag zelf is bevestigd aan een geleider. Op die manier kan de hoek tussen de zaag en het te zagen voorwerp ingesteld worden op de meest voorkomende hoeken, zoals 30°, 45°, 60°, of 90°.

Een verstekzaag gebruik je wanneer je in verstek moet zagen: voor afwerklijsten om het plafond af te werken, of om meubelhout in verstek aan elkaar te bevestigen enzovoort …

ZELF EEN VERSTEKBAK MAKEN

Je kan perfect een eigen verstekbak maken die je dan gebruikt in combinatie met een kapzaag.

Let er dan wel op dat de verstekbak op maat van de zaag maakt, zodat je niet door de verstekbak zelf gaat zagen.

BEUGELZAGEN

Beugelzagen kennen een compleet andere opbouw dan de voorgaande handzagen: het handvat staat namelijk recht op het zaagblad. De stugheid komt dus niet uit van het zaagblad zelf, maar door de beugel.

Het smalle zaagblad span je op in de beugel en door die spanning gaat het zaagblad niet krom trekken. Met een beugelzaag kan je slechts een beperkte dikte doorzagen, omdat de beugel telkens dikker is dan de zaagsnede.

IJZERZAAG

De ijzerzaag gebruik je om dunne buisjes en lichte metalen profielen te zagen.

Oefen zeker geen druk uit op de ijzerzaag, maar laat het zaagblad heel zachtjes een groef maken. Anders loop je het risico dat de tanden verbuigen, of dat het zaagblad zelfs zou breken.

JUNIORZAAG

Een kleiner type beugelzaag is dan weer de juniorzaag, die is ook uitgerust met een fijne ijzerzaag en gebruik je om snel een metalen of pvc buis op maat te zagen.

FIGUURZAAG

De figuurzaag herken je meteen aan zijn lang uitgerekte beugel, die zorgt ervoor dat je complexe figuren en rondingen kan uitzagen. Het zaagblad bestaat uit zeer fijne tanden voor erg fijn zaagwerk.

De figuurzaag zet je in met een op- en neergaande beweging, terwijl je het werkstuk verdraait. Laat de beugel ondertussen losjes rusten tegen je lichaam.