naar top
Menu
Logo Print

VIJL, RASP EN SCHRAAPSTAAL


Tijdens het klussen aan je werkstuk moet je ook nadenken over de afwerking. Met een vijl, rasp en schraapstaal heb je enkele klassieke tools ter beschikking om een teveel aan materiaal weg te werken, of te zorgen voor een fijnere afwerking.
Lees meer over de verschillen tussen dit gereedschap en hoe je ze gebruikt.

1.vijl
2.rasp
3.schraapstaal


1.
Vijl

Met een vijl kan je een werkstuk in hout, composiet of ijzer een andere vorm geven of glad maken, of metalen gereedschap bijvijlen om te terug wat scherper te zetten. De handgreep van deze tool is doorgaans in rubber of kunststof gemaakt, en het vijlblad is van gehard gereedschapsstaal. Dit is staal met toevoegingen van andere metalen en op die manier is het staal van de vijl steeds harder dan het werkstuk.



Hoe ga je te werk met een vijl? Omdat je wel wat kracht uitoefent, zet je altijd je werkstuk eerst stevig vast. Met je ene hand hou je het heft vast, met je andere hou je het uiteinde van het vijlblad vast. Oefen met beide handen een gelijkmatige druk uit en duw naar voren. Wanneer je metalen gereedschap bijvijlt, kan je de bramen ook wegtrekken door ze in één beweging weg te duwen.



Er bestaan vijlen die ontworpen zijn om er alleen hout mee te bewerken, maar die zal je vooral in gespecialiseerde zaken aantreffen. De meeste vijlen, geschikt voor de DHZ'er, zijn ontworpen om er hout en ijzer mee te bewerken. Vergeet bij ijzerbewerkingen niet om steeds handschoenen te dragen, het is vlug gebeurd dat je hapert aan een braam en dat wil je ten allen tijde vermijden!


Indeling vijlen

Vijlen kan je opdelen naargelang de vorm en de soorten snijgroeven of tanden van het vijlblad.

Vorm

  • rechthoekige vijl: voor het fijn vijlen, polijsten en ontbramen
  • ronde vijl: te gebruiken voor het afwerken van gaten en uitsparingen
  • halfronde vijl: combineert functies van rechthoekige en ronde vijl
  • driehoekige vijl: voor het precies uitvijlen van hoeken en V-vormen


Bastaard halfzoet zoet

Naargelang de stand van de groeven of tanden op het vijlblad, kan je ermee een ruwere of fijnere afwerking mee creëren.

  • bastaard: de tanden staan hier het verst uiteen en maakt dat je er dan ook heel grof te werk mee gaat
  • halfzoet: de structuur van het blad is hier noch grof noch fijn, ideaal om enigszins veel materiaal weg te werken met de nodige voorzichtigheid
  • zoet: de tanden staan hier het dichtst bij elkaar en zorgen daarom voor een heel fijne afwerking


Er is ook nog een ander verschil in de groeven op het vijlblad: ofwel staan ze in één richting ingeslepen, ofwel kruislings. Kruislings levert meer kapping in het vijlblad op, en zorgt dus voor een fijnere afwerking.



2.Rasp

Een rasp heeft zeer grove tanden waarmee je vlug hout kan weg schrapen, met als gevolg dat je wel met een ruw oppervlak overblijft.
Met de rasp ga je aan de slag op een houten werkstuk. En hoe meer tanden je rasp heeft, hoe fijner de afwerking zal zijn.
Werken met een rasp, is net hetzelfde als bij een vijl. Het enige verschil is dat door de ruwere tanden je wel ietwat meer druk naar voren moet uitoefenen op het uiteinde van het raspblad. Wanneer je de rasp dan naar achteren trekt, duw je wat meer op het heft. Zo ontstaat een vloeiende raspbeweging.


Indeling
raspen

Raspen kan je opdelen naargelang de vorm en de soorten tanden van het raspblad.


Vorm

  • platte rasp: om materiaal weg te werken
  • ronde en halfronde rasp: om bijvoorbeeld geulen en holle bewerkingen te maken

Bastaard halfzoet zoet

Net zoals bij de vijl, heb je drie soorten types qua uitvoering; bastaard, halfzoet of zoet waarbij je resp. van grovere naar fijnere afwerking aan de slag mee kan.





3.S
chraapstaal

Nog een handig instrument voor houtbewerking is het schraapstaal. Dat is een klein, plat stuk metaal om verf, vernis, boenwas of onzuiverheden van hout te schrapen. Na meerdere bewerkingen kan je er het hout zelfs zeer glad mee krijgen. Om het te gebruiken hou je het schraapstaal tussen je twee duimen vast, en duw je op die manier dat het metaal wat bol komt te staan. En dan duw je het metaal, in een schuine hoek, met enige druk naar voren over je houten werkstuk. Tijdens het schrapen verwijder je laag per laag van het hout. Indien correct gedaan, zal je dan mooie houtkrullen langs het schraapstaal zien vallen.


Maak zelf je schraapstaal

Een schraapstaal kan je perfect zelf gaan maken. Wat heb je nodig? Een metalen plaat die qua afmeting makkelijk hanteerbaar is. Het staal moet eerst en vooral aan één zijde vlak worden gepolijst op een wetsteen. Zorg dat je wat water bij de hand hebt voor geleiding op je wetsteen.




Van zodra de zijde gepolijst is, leg je het metaal plat op je wetsteen en ga je er een paar keer over. Dit is louter om er zeker van te zijn dat je vertrekt van een rechte, vlakke zijde waar geen inkepingen meer aan zitten. Eens dat gedaan, moet de zijde nu nog scherp gemaakt worden zodat er een snijvlak ontstaat. Dat doe je met een aanzetstaal.




Moeilijk is dat niet. Je houdt het aanzetstaal schuin tegen de zijkant van de metalen plaat en trekt een paar keer in één beweging naar je toe. Op die manier wet je het staal scherp af en is je schraapstaal meteen klaar voor gebruik.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren